Bedelli Askerlik Kura Çıkar Mı? Gelecekte Ne Olur?
27 yaşında, İstanbul’da yaşayan bir genç olarak, askerlik konusu hep kafamda bir yerlerde çınladı durdu. Gündüzleri ofiste çalışırken, akşamları blog yazmaya başladığımda, bazen aklıma takılan sorulardan biri de bu oldu: “Bedelli askerlik kura çıkar mı?” Eğer sen de benim gibi bedelli askerlik yapma olasılığına yaklaşmış biriysen, muhtemelen kafanda da aynı soru dönüp duruyordur. Peki, gerçekten bu bir ihtimal mi? Gel, biraz geçmişe bakalım, bugünü konuşalım ve belki de geleceği tahmin etmeye çalışalım.
Bedelli Askerlik: Geçmişten Bugüne
Bedelli askerlik Türkiye’nin tarihsel bir konusu. İlk defa 1987 yılında gündeme gelmişti, fakat o dönemde sadece özel durumları olan kişiler için uygulanıyordu. Yani, geniş halk kesimlerine hitap eden bir sistem değildi. Zamanla değişen siyasi ve ekonomik koşullarla birlikte, bedelli askerlik uygulaması daha geniş kitlelere açıldı. 2011 yılında büyük bir değişim yaşandı ve bu dönemde herkesin başvurabileceği bedelli askerlik sistemi devreye girdi. Ama her zaman olduğu gibi, bu düzenleme de toplumda büyük tartışmalara yol açtı. Kimileri bunu “paralı askerlik” olarak nitelendirirken, kimileri de fırsat bulamayanların hakkını yediğini savundu.
Bedelli askerlik, bir tarafta eğitimini tamamlamış, iş hayatına atılmış ve hayatını kurmuş olan birini, diğer tarafta ise üniversiteyi yeni bitirmiş, iş arayan ve askerlik yükünü üstlenmek zorunda kalan gençleri birbirine yakınlaştırmaya çalıştı. Ama sonuçta, askerliğe gitmek zorunda olan kişiler için bedelli askerlik, bir çözüm olmaktan çok, daha fazla soru işareti bıraktı. Ama her durumda, bedelli askerlik düzenlemeleri hep bir şekilde karşımıza çıkmaya devam etti.
Bugünün Perspektifinden: Bedelli Askerlik Kura Çıkabilir Mi?
Şu anda, bedelli askerlik hala çok tartışmalı bir konu. Geçtiğimiz yıllarda uygulama devam etti, ancak her seferinde belirli sayıda kişiye hitap etti ve sadece belirli bir ücret karşılığında mümkün oldu. Bugün, askerlik konusunda yapılan düzenlemeler, genel olarak askere gitme zorunluluğu ile birlikte bedelli uygulamalarını içeriyor. Bedelli askerlik yapılan her dönemde, “Acaba bu sene kura çıkar mı?” sorusu gündeme geliyor. Sonuçta, kuralar açıklanır açıklanmaz, herkesin gözleri bu kura sistemine çevriliyor.
Çünkü kuranın çıkması, bu düzenlemenin sosyal adalet anlayışıyla ne kadar örtüştüğünü sorgulayanları da beraberinde getiriyor. Bedelli askerlik, her yıl bir adım daha yakınlaşsa da, hala tek bir noktada birleşiyor: Devletin belirlediği kontenjanlar ve vatandaşların bu sistemdeki payı. Ancak bazı insanlar, “Beni neden kura ile seçiyorsunuz?” sorusunu soruyor. Haklılar da, çünkü 30 yaşına kadar askerlik yapmaktan kaçınan birine ödeme yaptırmak, o yaşa gelene kadar vatani görevini yerine getiren birine kıyasla, biraz adaletsiz olabiliyor. İşte bu noktada, kura sisteminin ne kadar doğru olduğu tartışma konusu oluyor.
Ekonomik Etkiler: Bedelli Askerlik ve Sosyal Yapı
Birçok genç gibi ben de, zaman zaman “Bedelli askerlik yapmak istesem ne kadar bir ücret ödemem gerekir?” diye düşündüm. Aslında, bu sorunun cevabı, sadece birey için değil, ülke ekonomisi için de oldukça önemli. Bedelli askerlik, devletin kasasına ciddi bir gelir kaynağı sağlıyor. Bu gelir, birçok sosyal ve ekonomik projeye aktarılabiliyor. Ancak bu süreçteki en büyük problem, bu paranın gerçekten doğru yerlere harcanıp harcanmadığı. Çünkü bedelli askerlikten elde edilen gelir, zaman zaman eleştiriliyor ve bu paranın nerelere yönlendirildiği konusunda kamuoyunda bazı belirsizlikler oluşabiliyor.
Bir yanda, 21 gün gibi kısa bir süreyle vatani görevini yerine getirmek isteyen kişiler, diğer tarafta ise yıllarca askerliğini ertelemiş ve bu düzenlemeyi fırsat olarak görenler var. Ama bu durum, toplumun belirli kesimlerinde huzursuzluk yaratabiliyor. Şimdi soruyorum, “Bir sistem kurarak, bedelli askerlik uygulamasını daha düzenli hale getirebilir miyiz?” Belki de bu noktada, kura sistemi yeniden devreye girer. Çünkü zaten bedelli askerlik için kontenjan belirleniyor ve bunun da adil bir şekilde yapılması gerektiği düşünülüyor.
Gelecekte Ne Olur? Kura Çıkma Olasılığı
Şu anda bedelli askerlik ile ilgili net bir değişiklik yok. Ama önümüzdeki yıllarda, belki de hükümetin askerlik sistemi ile ilgili yapacağı reformlarla birlikte, kura çıkarma olasılığı artabilir. Ben şahsen, devletin bu konuda daha sıkı bir kontrol sağlamasını bekliyorum. Çünkü bir yanda bedelli askerlik fırsatını kaçıranlar, diğer tarafta ise bu fırsatı değerlendiremeyenler var. Kura, bir anlamda her iki tarafın da eşit şartlar altında yarışmasını sağlayabilir. Ama bu kura sisteminin gerçekten adil olup olmayacağı tartışılabilir. Peki, bu adaletsizlik giderilebilir mi? Belki de yeni bir düzenleme gerekecektir.
Bir yandan da, “Gerçekten bu kadar önemli mi?” diye soruyorum kendime. Sonuçta, askere gitmek, bu vatanın bir ferdi olmanın gereği. Ama her şeyin bir ölçüsü var. Herkesin fırsata erişimi eşit olmalı. Bu bağlamda, belki de bedelli askerlik kura sisteminin çıkması, tüm bu dengesizlikleri biraz daha ortadan kaldırabilir. Kim bilir, belki de birkaç yıl sonra, bu yazıyı okurken, bedelli askerlik gerçekten bir kura ile yapılmış olur. O zaman, hep birlikte yeni bir dönemi izleriz.